Vinstribeygja bönnuð segir nýtt umferðarskilti við bílastæði Krónunnar í Skeifunni og beinist að ökumönnum á leið út af bílastæðinu, yfir á umferðargötu. Þetta er kærkomið skilti. Tímabært. Ég á oft leið í þessa verslun og hingað til hefur vinstribeygja út af bílastæðinu ekki verið bönnuð, aðeins ómöguleg. Hver sem vill aka út af stæðinu og beygja beint til vinstri situr við gatnamótin og bíður eftir að traffíkinni úr báðum áttum linni í einu, ofan frá Grensásvegi og neðan úr Skeifu, sem gerist aðeins í stutta stund á nokkurra mínútna fresti. Sú glufa varir oft það stutt að hætt er við árekstri þegar ökumaðurinn hættir sér til að nýta hana. Það gera líka fæstir, að endingu gefast flestir upp, breyta stefnuljósinu úr vinstri í hægri, beygja niður á næsta hringtorg og snúa þar við, sem er fljótgert og leysir hnútinn, en hafa þá teppt nokkra bíla á eftir sér, sem stundum veldur keðjuverkun og teppir umferðina úti á götu líka, þar sem aðrir bíða þess að beygja inn á stæðið – þetta eru herfileg gatnamót, herfileg, eins og allt þetta svæði. En þau skána svolítið með því að þýða þennan ómöguleika yfir í bann. Beygjan var ómöguleg, nú er hún bönnuð, það léttir þeim lífið sem málið varðar.
„Það er ekki hægt að lesa allt með boðum og bönnum“ eða jafnvel: „Boð og bönn leysa ekki neitt“ eru orðaleppar á íslensku. „Boð og bönn“, orðalagið sjálft heimtar af notanda þess að vera mótfallinn þeim, það virðist liggja í hlutarins eðli og þykir sjálfsagt, við sem elskum frelsið hljótum að vera mótfallin boðum og bönnum. En hvað þýðir það? Fólk sem lýsir svona almennri andstöðu við boð og bönn, eða við reglur, ef maður vill hlutlausara orðalag yfir fyrirbærið, það er ekki upp til hópa yfirlýstir anarkistar. Það er almennt ekki mótfallið yfirvaldi. Því er ekki uppsigað við lögregluna. Það er ekki almennt mótfallið löggjöf þessa tiltekna ríkis hér eða regluverki þess, ekki mótfallið umferðarreglum eða hegningarlögum, finnst gott að innbrot og þjófnaðir séu bönnuð, almenn löghlýðni boðuð. Kannski bíður það ekki eftir grænum kalli á gönguljósum, eða gengur yfir götu þar sem því sýnist, það gæti verið. En það ekur ekki bíl yfir rautt ljós, ekki að ásettu ráði, ekki einu sinni um miðja nótt og engri umferð, það situr og bíður þar til kemur grænt.
Mér sýnist jafnvel mega fullyrða að fólk sem segir að ekkert verði leyst með boðum og bönnum sé upp til hópa sátt við óskrifaðar reglur líka, tileinki sér mannasiði og kurteisisvenjur, fylgi almennum viðmiðum um velsæmi, þrifnað, klæðaburð, snyrtileika. Hvað þýða þá þessi orð, hvað þýðir það að vera á móti boðum og bönnum?
Ég hef ekki kynnt mér uppruna orðalagsins að neinu ráði en leit aðeins inn á timarit.is og sé að framan af 20. öld birtist það einna helst í samhengi við guðfræðilegar vangaveltur: boð og bönn eru þá lögmál gamla testamentisins og sá skilningur að Guðs orði beri að hlýða sem regluverki, þegar hinn rétti skilningur á tengslum manns og Guðs sé að kærleikurinn er öllum reglum æðri og víkur þeim til hliðar þegar þörf krefur. Eins og Bruce Willis í Die Hard eða allar aðalpersónur í öllum bandarískum löggumyndum, sem er alltaf uppsigað við regluverkið og yfirboðarana sem aftra þeim frá því að framkvæma hina æðri réttvísi. Góða löggan fylgir ekki reglunum.
Ég er feginn því að þurfa ekki að bera það lengur upp við mína eigin dómgreind í hvert sinn sem ég ek út af bílastæðinu við Krónuna, hvað þá meta það í ljósi kærleiksboðorðsins, hvað mér sé hollast að gera, í hvaða átt ég ætti að beygja, tefjandi sjálfan mig og aðra, eyðandi bensíni, skapandi ringulreið. Feginn, meina ég, að það sem var áður bara ómögulegt skuli loksins vera bannað. Þannig verð ég frjáls að því að fást við annað. Ofreglun er óþolandi en vanreglun er það líka. Að segja að boð og bönn leysi ekki neitt leysir ekki neitt.