Athygl­is­rán

23.1.2026 ~ 2 mín

Skrítið upphaf árs, þessi óvissa sem vofir yfir heims­hlut­anum, að hefja hvern dag á að líta á nýjustu merkja­send­ingar frá Banda­ríkj­unum, frá Danmörku, frá Evrópu, nú frá Sviss, meta hvort vænta má innrásar í Græn­land, hvaða áhrif það myndi hafa hér, hverju þetta land, Ísland, ræður um eigin afdrif. Nú síðustu sólar­hringa, hvað býr að baki því þegar forseti Banda­ríkj­anna rugl­ast á nöfnum Íslands og Græn­lands aftur og aftur? Er það einber guðleg íhlutun til að hæðast að þeirri tillögu Ólafs Ragn­ars Gríms­sonar að við skulum bara hafa hljótt og hvísla, að ef við látum ekki á okkur bera þá taki Trump kannski ekki eftir því að landið sé til? Eða er það til marks um að þetta land hafi borið sérstak­lega á góma í samhengi við hitt landið síðustu daga? Hern­að­ar­lega mikilvægið?

Ef veröldin öll væri skipu­lögð í samræmi við hvers­dags­legar, borg­ara­legar hugmyndir um rétt­læti, þá gætum við auðvitað öll sent reikn­ing á Hvíta húsið og gert ráð fyrir að fá hann greiddan, fyrir ónæðið sem verður af þessum stans­lausu hávað­a­látum. Ég á við reikn­ing fyrir að minnsta kosti einhverjum vinnu­stundum á dag á meðan kjör­tíma­bilið varir. Minn reikn­ingur, minn rétt­mæti reikn­ingur, myndi áreið­an­lega duga til lágmarksframfærslu.

Þá þyrfti ég þó helst að geta sýnt fram á að ég sjálfur hefði annars haft eitt­hvað við athygli mína að gera. Hvíta húsið myndi hafna reikn­ingnum í fyrstu, ég þyrfti að höfða mál og verj­andi Banda­ríkj­anna myndi spyrja með þótta: „Hafði þessi maður nokk­urn tíma í raun stjórn á athygli sinni, frú dómari? Hafði hann ekki löngu misst allt tilkall til hennar með vanrækslu?“

Um daginn las ég grein sem var undir­rituð af þremur höfundum fyrir hönd einhvers sem kallar sig The Friends of Attention – Vini athygl­innar. Einhvers, segi ég, því þegar ég gúgla þetta sé ég að rangt væri að kalla það félag, á bakvið þessa hreyf­ingu Athygl­is­vina stendur stofn­unin Institute for Sustained Attention sem annað hvort rekur eða hefur tengsl við Strot­her School of Radical Attention. Í grein­inni sögðu þau að við lifum nú við upphafs­reit barátt­unnar um að endur­heimta athygli okkar, á hlið­stæðan hátt og umhverf­is­vernd­arsinnar fyrir hundrað árum. Baráttan eigi sér enn ekki skýrt form eða farveg, aðeins þreif­ingar, en hún sé brýn.

Ég sé í fljótu bragði engar forsendur til að andmæla því. Að líta undan og hunsa fréttir til að losna við ónæði væri líklega jafn slæm pæling og að láta bara lítið á sér bera í von um að vondi kall­inn taki ekki eftir manni. Allt á sér stað og stund, auðvitað, en þetta væru ekki góð megin­við­mið. En ég geri ekki heldur ráð fyrir að það sé það sem Athygl­is­vinir eiga við. Róttæk athygli hljómar vel. Að óathug­uðu máli.