Ég sá blaða­grein þar sem mælt er með nýjum stjórn­mála­manni í ábyrgð­ar­stöðu vegna þess að hann hafi skiln­ing og þekk­ingu á mikil­vægi almanna­rýma, hann hafi rekið kaffi­hús og fleira. Höfundur grein­ar­innar er bæði snjall og viðkunn­an­legur og stjórn­mála­mað­ur­inn áreið­an­lega velvilj­aður. En þessi notkun á orðinu almanna­rými stakk mig.

Síðustu áratugi hefur margt verið skrifað um ágang gervi-almanna­rýma á raun­veru­leg almanna­rými. Skýr­asta dæmið eru ef til vill versl­un­ar­mið­stöðvar (sem eru reyndar að líða undir lok víða annars staðar, en verða lífseigar hér á meðan netverslun eða póst­verslun til lands­ins skánar ekki). Stræti og torg eru almanna­rými, því þar er fólki heim­ilt að gera hvað sem stang­ast ekki á við lög. Þess vegna þarf til dæmis ekki að sækja um leyfi fyrir mótmæla­sam­komum, þó að gera skuli lögreglu viðvart um þær. Að tilkynna er ekki að biðja um leyfi. Þú mátt skokka í almanna­rými, gera jógaæf­ingar, sitja þar kyrr, tala hátt, rífast, hlæja. Í almanna­rými máttu meira að segja reykja tóbak. Hvað sem er yfir­leitt löglegt, það þarftu ekki leyfi til að gera í almanna­rými. Það má ekki fjar­lægja þig úr almanna­rým­inu fyrir að hlaupa, fara koll­hnís eða hafa vonda skoðun.

Þegar umferð fólks færist inn í einka­rými á við versl­un­ar­mið­stöð getur flestum liðið eins og í almanna­rými, enda verður enginn var við annað á meðan hann hegðar sér „eðli­lega“. Eigand­inn er hins vegar í fullum rétti að vísa út hverjum sem hann vill, til dæmis hverjum sem virð­ist líklegur til að draga úr kaup­vilja viðskipta­vina. Örygg­is­verðir í versl­un­ar­mið­stöðvum vísa til dæmis út hverjum sem reynir að boða þar til mótmæla, án leyfis. En líka hverjum sem ákveður að nota rýmið til íþrótta­iðk­unar án leyfis. Gervial­manna­rými eru ekki frjáls vett­vangur. Þau eru ekki lýðræð­is­legur vettvangur.

Kaffi­hús eru mikil­væg. En eigandi eða rekstr­ar­að­ili slíks staðar ræður viðmiðum sínum um hverjir eru velkomnir þar og hverjir ekki, í hvaða ástandi og með hvaða ásetn­ing. Við erum orðin svo vön slíkri stýr­ingu, líka í rafrænu rýmunum þar sem við ölum mann­inn, á samfé­lags­miðlum, að það er hætt við að við gleymum því hvað lýðræð­is­legur vett­vangur er. Hvað almanna­rými er. Á Face­book, í Kringl­unni eða á næsta kaffi­húsi getur enginn gengið að því sem vísu að boða til mótmæla gegn næsta stríði. Á Aust­ur­velli þarf aftur á móti ekki að biðja neinn um leyfi fyrir því, það er almanna­rými, þar ertu í fullum rétti.