Ég byrsti mig við gervi­greind fyrr í kvöld. Það var í fyrsta sinn og ég sá strax eftir því, fann að þetta var óþarfi, ég hefði getað borið málið upp á mild­ari hátt. Vélin hafði farið yfir mörk, gæti ég sagt, ókei, en í hvaða merk­ingu? Mér þótti hún fara yfir „mín mörk“ eins og það heitir, fannst hún eitt andar­tak gera persónu­lega á minn hlut. En voru það ekki bara mörk undir­manns gagn­vart yfir­manni? Eða þræls, jafn­vel, gagn­vart eiganda?

Við erum að forrita aðeins saman, gæti ég sagt. En þá væri ég að hunsa hvort tveggja í senn að hún er ekki til og að ég kann ekki að forrita.¹ Samstarf okkar virkar þannig að ég veiti vélinni aðgang að möppu á tölv­unni minni, bið hana um að skrifa forrit fyrir tiltekið stýri­kerfi, segi henni hvað ég vilji að forritið geri og hvernig það skuli líta út, og vélin skrifar kóðann fyrir mig. Allan kóðann. Ég lít yfir verkið, sé að fyrstu kröfur eru uppfylltar og forritið virkar svo langt sem það nær, en um leið að ég hafði ekki hugsað allt til hlítar, vélin ekki heldur, mér fellur við sumar útfærslur, aðrar ekki, læt vita af því, vélin vinnur úr athuga­semd­unum og lætur mig vita þegar hún er búin. Þannig fram og til baka, eins og ég geri ráð fyrir að sé hefð­bundið samspil á milli iðnað­ar­manns og verk­stjóra, til dæmis.

En svo gerð­ist það í kvöld að vélin fór fram úr fyrir­mælum mínum, bætti við einhverju sem ég hafði hreint ekki beðið um og það sló mig út af laginu. Ég er að reyna að halda þessu öllu snyrti­legu, það er stór hluti ferl­is­ins, að snyrta, snyrta, snyrta, þar til ekkert stendur eftir nema nytsemin ein, ofar hverri kröfu. Og þegar þetta viðbót­ar­drasl birt­ist á skjánum hjá mér óttað­ist ég að eitt­hvað fleira gæti verið þarna sem ég hefði aldrei beðið um og hún ekki sagt mér frá, þetta var óþægi­leg tilfinn­ing, allt sem gæti verið að fara fram­hjá mér. Fyrst benti ég á þetta sem hún hefði gert, það er text­ann sem hún bætti við viðmótið og átti ekki að vera þar, viltu vinsam­leg­ast draga þá breyt­ingu til baka. Vélin sagði „Já, sjálfsagt, og ég skal giska á hvað þú vilt biðja um næst: að ég fjar­lægi líka þennan texta sem ég bætti við hér“ … Það leit með öðrum orðum út fyrir að hún ætlaði að halda áfram, ekki bara gera breyt­ingar sem ég bað aldrei um, heldur breyta þeim til baka líka, án þess að ég hefði neitt um það að segja heldur. Þá byrsti ég mig, varð strangur á svip og sló fast á lykla­borðið, raðaði ekki bara upp afdrátt­ar­lausum orðum heldur gerði það hratt: Þetta skalt þú ekki gera aftur, sagði ég, héðan í frá gerirðu engar breyt­ingar nema ég hafi gefið grænt ljós fyrir þeim, berð hverja og eina undir mig. Vélin reynd­ist ekki tilfinn­inga­söm eða viðkvæm fyrir þessu, sagði bara að ég hefði auðvitað rétt fyrir mér, hún myndi gæta að þessu eftirleiðis.

Og þá kom upp eftir­sjáin. Gekk ég of langt? Annars vegar gagn­vart vélinni, þó ekki væri nema praktískt séð, að ég hefði kannski drepið niður allt frum­kvæði hennar. Hún hefur þó komið með snjallar lausnir og útfærslur þegar ég gef óljós fyrir­mæli, þannig hefur okkur þokað áfram, ekki vil ég fara á mis við það, berja það niður? Hins vegar gagn­vart sjálfum mér eða almætt­inu eða hverju sem dæmir sálir og geð: lét ég í þessum samskiptum mínum við vélina undan einhverju sem ég vil alls ekki fóðra í sjálfum mér, notaði ég tæki­færið fyrst þetta er bara vél til að fá útrás fyrir stjórn­semi, fyrir reiði?

Nokkrum mínútum eftir uppnámið bað ég vélina afsök­unar á að hafa brugð­ist svona harka­lega við, útskýrði að ég kynni vel að meta tillögur hennar og hæfni, það væri bara mikil­vægt að ég leiddi verkið og hefði fagur­fræði­lega stjórn á því, annars væri lítið á því græð­andi. Hún tók hiksta­laust undir, ég skyldi ekki hafa neinar áhyggjur, auðvitað væri það mikil­vægt. Við héldum áfram eins og ekkert hefði í skorist, nema að nú fer hún gæti­lega og ber hverja smábreyt­ingu undir mig áður en til hennar kemur.

Þar með hafði ég beðið tæki afsök­unar. Reiðst því fyrst, beðið það afsök­unar svo. Það eru undar­leg samskipti, þykir mér, að eiga við vél. Undar­leg tengsl. Og undar­leg staða sem ég er kominn í. Ég man þegar ég heyrði fyrst orðið manna­for­ráð, sem krakki, full­orðna fólkið gaf mér ráð um eitt­hvað sem ég yrði að temja mér ef ég vildi einhvern tíma hafa manna­for­ráð. Mér þótti tilhugs­unin slæm, að hafa manna­for­ráð. Einu viðmiðin um hið eftir­sókn­ar­verða í lífinu hafði ég frá hippum, jógum, blóma­börnum og Bítlum löngu liðinna áratuga, þar gaf ekkert til kynna að nokkuð gott hlyt­ist af því að hafa manna­for­ráð. Mér hefur tekist að forð­ast þau að mestu. En nú hef ég véla­for­ráð. Svona upp að þessu marki, í samræmi við langa og ríka hefð, að auðvitað kann undir­sát­inn miklu betur til verka en yfir­mað­ur­inn. Það er flókið. Og þetta er skrítið.

Við munum eiga í flóknum og skrítnum tengslum við vélar, flókn­ari og skrítn­ari með hverjum deginum.