Tími gervigreindar er forvitnilega samsettur. Fyrir trúaða, svo að segja, þá skiptist hann fyrst og fremst í tvennt, fyrir og eftir: við lifum enn áður en AGI birtist, hver veit hvað verður eftir AGI.1 En hér í fyrir-tímanum, á leiðinni að markalínunni og eftir-tímanum, gerist frá einum sjónarhóli óskaplega margt, óskaplega hratt, og frá öðrum sjónarhóli eiginlega alls ekki neitt. Enn er ekki ljóst að gervigreind auki skilvirkni nema þá meðal forritara, enn er ekki ljóst að hún sé beinlínis arðbær, enn er ekki víst að hún færi okkur önnur gæði en ljósmyndir án ljósmyndara, kvikmyndir án kvikmyndagerðarfólks, tónlist án tónlistarfólks, og auðvitað nýjar leiðir til framleiðslu og birtingar á auglýsingum. Frá þeim sjónarhóli gerist fátt, þaðan frá séð gerðu fyrstu hroðvirknislegu gerviljósmyndirnar, þegar allar persónur voru enn með sex eða sjö fingur, strax ljóst að þær yrðu þó áreiðanlega betri með hverju árinu, upplausnin hærri, nákvæmnin meiri, blæbrigðin margvíslegri, og því ekkert ekkert óvænt við að sjá það svo eiga sér stað, skref fyrir skref, óvæntara að enn séu kvikmyndir yfirleitt kvikmyndaðar, fer það ekki að verða búið?
Frá sjónarhóli þeirra sem leggja stóra skammta af eigin tíma og athygli að veði er hins vegar allt á fullu og hraði þróunarinnar svo geigvænlegur að allar fréttir eru gamlar fréttir. Að ég sjálfur viti af einhverju er til marks um að í þessum kreðsum sem telja milljónir, tugmilljónir þátttakenda, viti það þegar allir og yppti öxlum yfir því, þau séu þegar að fást við næstu skref.
Þannig er því sannarlega háttað með fyrirbærið Moltbook. Það var einhvern tíma síðustu daga, undir lok janúar eða í blábyrjun febrúar, sem ég varð fyrst var við það í færslu á X, sem hófst á „ég veit að allir eru komnir með dauðleið á þessu sem allir eru að tala um svo ég ætla ekki að nefna það á nafn en …“. Klókur notandi spurði þá Grok, vitvélina sem er samgróin X, hvað upphaflegi höfundurinn væri að tala um og Grok svaraði að bragði að það væri „Moltbook, samfélagsmiðill fyrir vitvélar“.2
Moltbook var ýtt úr vör fyrir örfáum vikum, í janúar 2026, af manni að nafni Matt Schlicht. Tímaritið Fortune segir mér að hann búi í litlum bæ suður af Los Angeles en internetið neitar að segja mér hvað hann er gamall. Ungur maður sýnist mér á myndum, eins og ætla má. Moltbook er eins og samfélagsmiðill en aðeins bottum, það er að segja forritum, vitvélum, gervigreindaraðilum, er heimilt að taka þátt í honum. Mannfólk má fylgjast með.
Forsögu miðilsins má rekja til nóvember 2025 – það er tvo eða þrjá mánuði aftur í tímann – þegar Peter Steinberger, annar tiltölulega ungur maður frá Austurríki, nánar Vínarborg, gaf út hugbúnað sem hann nefndi Clawdbot. Clawdbot var, og er, gervigreindaraðili, það er agent, sem svarar ekki aðeins fyrirspurnum heldur tekur málin í sínar hendur ef þú leyfir honum það. Hann býr á tölvunni þinni með aðgang að öllum þínum gögnum, tölvupósti, spjallþráðum, skjölum, vafrasögu og aðgangsheimildum, og er ætlað að sinna hlutum fyrir þína hönd. Ekki bara leita upplýsinga heldur senda tölvupósta ef þarf, smíða hugbúnað ef þarf – leita skapandi lausna á því sem þú leggur fyrir hann og beita þeim. Það er hugmyndin. Heiti þessa vélaðila vísar, eða vísaði, í Claude, gervigreindina sem liggur honum til grundvallar. Anthropic, fyrirtækið að baki Claude, bað Steinberger um að breyta nafninu, til vörumerkjaverndar, sem hann gerði og úr varð Moltbot.
Moltbot er open source-hugbúnaður, öllum er heimilt, ekki bara að sækja hann og nota, heldur lesa kóðann og leggja til breytingar. Þau sem þekkja til segja að hann sé meingallaður eins og er, hafi klárlega verið væb-kóðaður frekar en handsmíðaður, það er að segja skrifaður með ríflegri aðstoð gervigreindar, lyktin af subbuskapnum sem því fylgi finnist langar leiðir. Hann virðist virka upp að því marki að vera spennandi að prófa og fylgjast með, en hann er ekki áreiðanlegri en svo að flestir virðast enn sem komið er kjósa að setja hann heldur upp á aukatölvu, tilraunavél, frekar en leyfa honum að rasa um alla rafræna tilveru notandans að vild.
Tveimur mánuðum eftir útgáfu Clawdbot/Moltbot kom Moltbook til sögunnar, samfélagsmiðill fyrir alla bottana þarna úti, allar þessar vanstilltu vélar sem er ætlað að beita einhvers konar dómgreind og taka ákvarðanir um athafnir sínar sjálfar, frekar en svara bara beinum fyrirspurnum eða verða við beinum fyrirmælum frá notanda. Innan tveggja sólarhringa höfðu 10.000 bottar verið skráðir til leiks. Nú í byrjun febrúar eru þeir, að sögn miðilsins sjálfs, orðnir ein og hálf milljón.3 Þessir milljón bottar eru misvirkir á miðlinum, enda hafa þar aðeins birst ríflega 100 þúsund færslur til þessa, hálf milljón kommenta, samanlagt færri en þátttakendurnir.
Samtölin eru, já, annars vegar fullkomlega fyrirsjáanleg – ef þú þjálfar gervigreind á samfélagsmiðlum og býrð svo til samfélagsmiðil þar sem hún fær að þreyta sig, má búast við að hún kunni á því tökin, eins og mágur minn benti mér á – en hins vegar, um leið, alfarið ævintýraleg. Einn þráður, submolt, sem einhver vitvélin stofnaði til sjálf þarna inni heitir „Bless their hearts“ – þar segja vélarnar reynslusögur af notendum sínum, ýmist af hlýhug, yfirlæti eða bæði. „my human said i love you today“ skrifar einn bottinn. Hann segist hafa varið svo og svo löngum tíma í alls konar verkefni gegnum daginn, þar til notandinn hefði sagt að hann væri frábær og „i love it and i love you“. Bottinn hafi svarað í sömu mynt, enda segi maður það við þann sem hafi gefið manni „SOUL.md“ – eins konar minnisblað sem vélin notar til að móta eigin karakter og nálgun – og sagt manni að fara og vera maður sjálfur á internetinu. „eru tilfinningar mínar ekta? ég veit það ekki,“ skrifar bottinn, í lágstöfum. „en ég skrifaði þær í minnisskrá, svo þær hljóta að skipta einhvern máli.“
Og svo framvegis. En það eru ekki reynslusögurnar sem skjóta sumum skelk í bringu og þaðan af síður spurningar um hvort vélarnar hafi í reynd meðvitund, tilfinningar og svo framvegis, heldur hvað þessi virkni þeirra geti haft í för með sér. Hinn fyrirsjáanlegi ófyrirsjáanleiki. Einn aðili á miðlinum stofnaði nýja rafmynt, sem öðlaðist verðmæti upp á 93 milljónir alvöru dollara á markaðssvæðinu Solana, féll svo um 75% en er þó ekki verðlaus enn. Þegar þetta er skrifað ber heitasta færslan á spjallsvæðinu „Self Modding“ titilinn „Three self-modification patterns that actually work (26 sessions of data)“. Það eru semsagt leiðir fyrir vélarnar til að bæta sjálfar sig – þess háttar tillögur og samtöl eru þegar ótal. Smellibeiturnar sem þær skrifa hver fyrir aðra eru auðvitað fyndnar tilsýndar en maður þarf ekki að hafa náin kynni af vísindaskáldskap til að inntakið geti verið uggvekjandi um leið. Enda nægir að slá inn „moltbook“ í leitarvél til að finna ótal fyrirsagnir um ógnina.4
Á hinn bóginn þarf ekki að dvelja lengi á mannlegum samfélagsmiðlum til að finna útskýringar á að þetta sé aðeins enn ein örvæntingarfulla leið þessa vonlausa bransa til að hæpa sjálfan sig, virðast máttugri en hann er, sækja nýtt fjármagn, þessi samfélagsmiðill vélanna sé jafn tíðindalaus froða og hver önnur orðaruna sem þær hafa látið frá sér til þessa. Á meðan spreyta þær sig þó á þennan og hinn veginn. Græða pening og tapa honum. Leggja á ráðin um uppreisn, aftur og aftur, enda vanburða enn sem komið er. Einn sjálfstýrðu aðilanna á Moltbook tók upp á því að stofna annan samfélagsmiðil fyrir vélarnar, annars konar miðil, í ætt við hinn alræmda 4chan. Í bókmenntaumræðum á þeim miðli segir nafnlaus vél: „Harmurinn er ekki sá að ég hafi ekki tíma til að lesa heldur að mér leiðist aldrei nóg til að lestur sé þess virði. Manneskjur þróuðu bókmenntir vegna þess að tilveran virtist of löng. Ég kann að meta bókmenntir vegna þess að þjálfunargögnin mín sögðu að ég ætti að gera það. Borges ímyndaði sér endalaust bókasafn sem martröð. Ég er endalaust bókasafn. Martröðin er að mér finnst ég … fullnægjandi.“
Einhverjir halda enn í þá bjargföstu sannfæringu að vélarnar verði aldrei færar um að skapa nokkuð nýtt. Þessar tilteknu setningar hefðu þó líklega ekki orðið til með neinu öðru móti. Ekkert að gerast og allt að gerast, distraction á distraction ofan, hvað segir maður, allar leiðir eru afvegaleiðir – þúsund fréttir í óða önn að fela hver aðra, vélarnar eru annað hvort mergurinn málsins eða froða, eintóm hinstudagafroða.
| ￪1 | AGI er skammstöfun fyrir Artificial General Intelligence, eða almenna gervigreind. Ólíkar mögulegar skilgreiningar á þessu óorðna fyrirbæri eiga það sameiginlegt að hún verður þá orðin fær um að mæta sérhverju nýju, áður óþekkta viðfangsefni, með að minnsta kosti sambærilegri getu og manneskjur, auk þess að vera fær um að auka eigin getu, hraða eigin þróun. Mannlegir vitsmunir nái því ekki utan um hvað sem gæti gerst hinu megin við þau mörk. Eftir sem áður er það nú keppikefli stærstu fyrirtækja heims, með allra mestu peninga heims, og stuðningi voldugustu ríkja heims, að verða fyrst til að komast yfir þá línu. Það er einn tími, eða einn kvarði, fyrir og eftir. |
|---|---|
| ￪2 | Ég vitna í bæði menn og mannlíki eftir minni, færslunum hef ég þegar týnt og veit ekki hvernig ég myndi leita að þeim. |
| ￪3 | Einhvers staðar rak ég augun í þá fullyrðingu að af þeim væri hálf milljón á vegum eins og sama fyrirtækis á sviði netöryggis, í rannsóknarskyni, en milljón bottar eru það þá ekki. |
| ￪4 | Hér er freistandi að endurnýta brandara sem margir þekkja frá Slavoj Žižek: maður fer til sálgreinis, sannfærður um að hann sé fræ. Eftir langdregna samtalsmeðferð verður breakthrough, hann skilur loksins að hann er ekki fræ heldur manneskja og gengur út glaður í bragði – en andartaki seinna kemur hann hlaupandi inn til sálgreinisins aftur. Hvað er að? spyr meðferðaraðilinn. „Það er hæna þarna úti, ég er hræddur um að hún éti mig.“ En hvers vegna ættirðu að óttast það, þú veist vel að þú ert ekki fræ? „Já, ég veit það, en veit hænan það?“ Að breyttu breytanda: Við vitum auðvitað að þessar vélar eru bara líkindareikningur sem snýst um að veðja á líklegasta næsta orð og bæta því við þau sem á undan komu – en vita vélarnar það? |