Hægri-hlað­vörpin, hvað eru þau orðin mörg? Þetta er banda­rískt fyrir­bæri að uppruna, þessi vist­kerfi karl­manna sem eru í megin­at­riðum sammála hver öðrum um mikil­vægi þess að hafa ekki of miklar áhyggjur af þján­ingu annarra. Í stystu máli. Á þeim stofni eru margar greinar, sumum finnst aðal­lega mikil­vægt að veita ekki miklu fé í velferð­ar­kerfi, öðrum finnst mikil­væg­ast að halda flótta­fólki frá land­inu, eða þaðan af stærri hópum útlend­inga, enn öðrum finnst konur væla alltof mikið, einhverjir hafa áhyggjur af því að hlustað sé á trans fólk um þeirra eigin tilveru.

Þá getur greint á um útfærslur og áherslur en sameig­in­legi útgangspunkt­ur­inn er skýr og eindreg­inn og þess vegna kinka þeir auðveld­lega og vand­ræða­laust kolli hver til annars. Ekki hafa of miklar áhyggjur af þján­ingu annarra, farðu í rækt­ina, sinntu sjálfum þér. Aldrei segja þeir: lestu bók, enda fylgir sú áhætta bókmenntum að þar fái maður veður af þján­ingu annarra. En snertu gras, kannski. Það er svona sjálfs­hjálpar­und­ir­tónn í þessu öllu, hættu að væla, taktu þig taki, drífðu þig af stað-stíll­inn. En fyrst og fremst póli­tískur áróður: ekki kjósa flokka sem hafa áhyggjur af þján­ingu annarra. Ekki nota skattfé í að draga úr þján­ingu annarra meira en orðið er.

Alla­vega, köllum einn þeirra Pétur og annan Pál. Það eru fleiri þarna, en þeir eru framar­lega á sínu sviði, Pétur og Páll. Ég hef aldrei horft á heilan þátt, mér hefur sýnst að til þess þurfi að kaupa áskrift. En hlað­varp­arar taka stundum viðtal hver við annan, og nú var Pétur að taka viðtal við Pál og bútar úr því birt­ust á Face­book-færi­band­inu mínu. Annar þeirra rekur mynd­ver í sama húsi og ég hef skrif­stofu. Fyrir vikið erum við örlítið málkunn­ugir, við Pétur eða Páll, ég hef séð hann við vaskinn, uppþvotta­vél­ina, kaffi­vél­ina, við höfum spjallað.

Ég held að það sé gott, ég held að almennt ætti fólk að spjalla. En menn­ing­ar­lega er þó nokkur fjar­lægð á milli okkar. Við höfum að mestu leyti alið mann­inn á sömu ferkíló­metr­unum, og kannski voru þeir að spjalla þetta í nokk­urra metra fjar­lægð frá mér, en þó hef ég mætt fólki frá flestum heims­hlutum sem ég finn fleiri snertifleti við. Eins og gengur og gerist. Menn­ing­ar­lega, skulum við segja, því það sem Pétur sagði við Pál í bútnum sem birt­ist á færi­band­inu mínu var þetta:

„Menn­ing­ar­leg eins­leitni er grunn­for­senda þess að við séum með velferð­ar­kerfi. Af því að þetta er samtrygg­ing sem byggir á því að ég og þú erum með einhver tengsl. Eða ég, ef mér skrikar fótur og ég þarf einhverja aðstoð, þá ert þú tilbú­inn til þess að halda utan um mig. Sama gildir um mig fyrir þig. Sama gildir ekki um allan heiminn.“

Páll tekur undir og svo versnar þetta bara. Þarna sátu þeir semsagt og létu eins og ekkert væri skrítið, ekkert tátólógískt, við að tveir menn sem virð­ast sitt­hvor hurðin á sama húsi, menn sem vinna við að deila sömu lífs­sýn­inni, svið­setji samtal um mikil­vægi menn­ing­ar­legrar eins­leitni, enda vilji í raun enginn „halda utan um“ fólk sem er of ólíkt manni sjálfum. Annar setur þetta fram sem sjálf­sögð sann­indi og hinn tekur greið­lega undir, enda eru þeir einn og sami maður­inn. Þetta er ekki samtal heldur innra eintal, skreytt með tveimur höfðum til að verða nothæft sjón­varps­efni. Er ekki best að allir séu eins og við? Jú, það er örugg­ara. Alveg deadpan. Þeim stökk ekki bros yfir sjálfum sér.

Þetta format er augljós­lega að syngja sitt síðasta. Þar er einfald­lega allt saman alltof eins. Hugs­un­inni löngu lokið, búið að slátra henni og verka hana, sjóða hana niður, dreifa í búðir og tyggja svo og tyggja og tyggja. Jafn­vel fólki sem borgar pening til að tryggja að það borði sama dósamat­inn alla daga fer að lokum að hungra í annað. Það lifir það enginn af, á ég við, andlega, að beina mynda­vélum og míkró­fónum að sjálfum sér svona lengi. Enginn getur til lang­frama talað meira en hann hlustar eða skrifað meira en hann les. Fyrr eða síðar ertu þurraus­inn, kominn að botni brunns­ins. Starir ekki lengur ofan í hann heldur situr þar á rass­inum og heyrir bara berg­málið úr sjálfum þér. „Þetta er gott svona,“ geturðu sagt við sjálfan þig, „menn­ing­ar­leg eins­leitni, það er allt sem ég vildi. Þetta er gott.“ Það ástand hefur verið kallað kulnun.

Einn valkostur er að kalla á hjálp, eins og mér sýnist hinn tvíeini Pétur og Páll í raun vera að gera. Það er gott. Að biðja um hjálp. Þá er mögu­legt – aldrei öruggt en alltaf mögu­legt – að einhver annar en þú, menn­ing­ar­lega bein­línis frábrugð­inn þér, eigi leið fram hjá og reyn­ist tilbú­inn að rétta þér hönd. Draga þig upp úr. Eina þekkta ráðið við menn­ing­ar­legri eins­leitni er annað fólk. Ekki ég, ég er hvorki það félags­lyndur né fórn­fús. En einhver.