Mér sýnist enginn hafa bein­línis fundið ráð, eða að minnsta kosti ekki mark­aðs­sett ráð, til að eiga við óreið­una sem fylgir því að nota tölvur og safna gögnum árum, áratugum saman. Í mínu tilfelli mínar eigin ljós­myndir, mynd­skeið, hljóð, texta og gagna­grunna, auk annarra manna bóka og pdf skjala, skjá­skota héðan og þaðan, allt í þúsunda­tali, en allt líka dreift um ólíka geymslumiðla: eitt­hvað á pappír og filmum en ef ég held mig við það staf­ræna eru það spólur af ólíkum gerðum, harðir diskar frá ólíkum tíma­bilum, tölvur sem hafa verið lagðar til hliðar með innbyggðum hörðum diskum og luma enn á einhverju, netföng, þrjú eða fimm, skýja­þjón­ustur. Þetta hrann­ast ekki upp með ógnar­hraða heldur frekar eins og jarð­lög, og stundum hvarflar að mér að ef ég stingi niður skóflu einmitt hér eða einmitt þarna gæti komið upp olía – þá hefst leitin, hvar var blett­ur­inn, stað­ur­inn, þetta þarna? Jafn­vel á nýlegri flökk­urum, sem allir eru meira eða minna eins, formatt­aðir á sama hátt og tengdir með sömu snúr­unni, er furðu mikið vesen að grafa, því stýri­kerfið, MacOS, býður mér ekki að halda neins konar efnis­skrá eða index yfir diska sem ekki eru tengdir, ég þarf að tengja þá einn af öðrum, einn í einu, leita á hverjum fyrir sig – og afvega­leið­ist þá fljótt, týnist í allt öðru efni en ég ætlaði mér að sækja … ég ímynda mér að þetta sé nokkuð útbreidd klípa, jafn­vel vandi, sem væri tiltölu­lega auðvelt að leysa, þó ekki væri nema í tilfelli nýrri geymslumiðla, að tölva gæti haldið leit­an­lega skrá yfir inni­hald diska sem ekki eru tengdir við hana, gæti gert það hérumbil sjálf­krafa, ég ímynda mér að það yrði vinsælt og finnst vönt­unin þess vegna skrítin.

En það vantar margt og sumu hrakar. Ég er á meðal þeirra sem sér tilefni næstum hvern einasta dag til að furða sig á að ekki sé til nútíma­leg útgáfa af forrit­unum HyperCard og FileMa­ker, til að semja og endur­semja einka­bók­hald yfir gögn, tengja þau og leika sér að þeim, án þess að hafa skýra arik­tekt­úríska hugmynd um loka­markmið eða vera lipur í að fást við kóða. Fyrir því eru sagðar bæði mark­aðs­legar ástæður og persónu­legar. Mark­aðs­lega ástæðan væri hversu mikið arðbær­ara það er að selja áskrift að einu uppskrifta-appi og öðru appi til að skrifa út reikn­inga, til dæmis, en að selja getuna til að setja upp hvort tveggja og þúsund aðra gagna­grunna eins og hendi væri veifað gegn hóflegri eingreiðslu. Persónu­lega ástæðan fyrir því að ekkert á við HyperCard er lengur til væri víst sú að Bill Atkin­son, sem á heið­ur­inn af forrit­inu, valdi að vera eftir hjá Apple þegar Steve Jobs var rekinn þaðan árið 1985. Jobs hafi verið lang­ræk­inn og valið að slátra HyperCard þegar hann sneri aftur til fyrir­tæk­is­ins undir alda­mót. En hvað með FileMa­ker, Steve?

Vantar margt og sumu hrakar. Í dag sá ég nokkrar færslur á samfé­lags­miðlum sem vöktu upp gamla ljóð­línu frá Eiríki Erni: „Þjónn, það er hakakross á nasista­fán­anum mínum!“ Ég gúgl­aði línuna og viti menn, bókin þar sem þessa línu er að finna er varð­veitt í heild sinni, rafrænt, á þartil­gerðum vef Lands­bóka­safns. Hér. Eiríkur er reyndar ekki beint skrif­aður fyrir línunni enda er bókin, Hand­sprengja í morg­uns­árið, saman­sett úr fundnum ljóðum og „róttækum þýðingum“, með skír­skotun til banda­ríska heim­spek­ings­ins W. V. O. Quine. Rökgrein­ing­ar­heim­spek­inga er ekki oft getið í ljóða­bókum, og ég er nokkuð viss um að nafn Quine hafi hvergi sést í sögu íslenskrar ljóðlistar fyrr en hér. Hvað um það, línan er strangt til tekið ekki ljóð­lína heldur titill ljóðs sem sagt er eftir Jón Magnús­son. Þegar bókin kom út, árið 2003, hafði Jón þessi, löglærður maður sem ég hitti á unglings­árum á ættar­móti vegna sambands hans við … dóttur ömmu­systur minnar, ef ég man það rétt, verið að stíga sín fyrstu skref í þróun þess háttar styggðar sem ekki reynd­ist mark­aður fyrir þá en virð­ist nú njóta vaxandi vinsælda. „Styggð er dyggð“ kepp­ast menn við að kenna hver öðrum þessa dagana, þessi miss­erin, vonast til að styggða­flöggun verði ólymp­íu­grein áður en langt um líður. Hvað um það, bókin er góð, hún eldist því miður vel, ef við erum enn læs á framúr­stefnu­sprell þá á hún því miður enn erindi.

Eru það í einhverjum tilfellum góðar fréttir um heim­inn að gömul bók reyn­ist enn eiga erindi?

Bókin er góð, já, en hún reynd­ist líka auðfundin og ínáan­leg. Á Lands­bóka­safni er einhver að vinna vinn­una sína, sem ég þyrfti helst að fá til að líta á nokkra harða diska hjá mér við tæki­færi. Og spólur.