P.S. Um innleið­ingu kvóta­kerfis í ljósmyndun

07.7.2026 ~ 2 mín

„Nátt­úru­vernd­ar­stofnun hefur ákveðið að hafna öllum leyf­is­beiðnum um dróna­flug í afþrey­ingar- og fræðslu­skyni á 26 frið­lýstum svæðum víðs vegar um landið. Áður fyrr gátu ljós­mynd­arar sótt um leyfi og fengið það hjá Nátt­úru­vernd­ar­stofnun Íslands,“ sagði í lítilli frétt þann 9. júní síðast­lið­inn. Margir taka því áreið­an­lega fagn­andi, fátt er meira þreyt­andi en að vilja draga andann, njóta kyrrðar, og heyra þá þetta suð frá fljúg­andi mynda­vélum yfir hvirfl­inum á sér. Við lestur frétt­ar­innar kemur hins vegar í ljós að drónaum­ferð verður ekki bönnuð með öllu á þessum frið­lýstu svæðum: leyfi eru enn veitt „fyrir dróna­flugi í atvinnu­skyni eins og kvik­mynda- eða auglýsingagerð.“

Með öðrum orðum virð­ist Nátt­úru­vernd­ar­stofnun nú innleiða eins konar kvóta­kerfi kringum aðgangs­heim­ildir að mynd­rænni nátt­úru: þau fyrir­tæki sem þegar hafa aflað sér reynslu og fjár­muna mega gera út og fiska myndir að vild en trillu­karl­arnir sem héldu að þeir gætu róið á sínum bát og veitt í soðið mega nú vita betur. Þessu mótmælti Ljós­mynd­ara­fé­lag Íslands og sagði í yfir­lýs­ingu: „Félagið telur að fram­kvæmdin mismuni starfs­grein­inni: sama flug, með sama búnaði og sömu hugs­an­legu áhrifum á nátt­úru og gesti, er heim­ilað einum hópi en bannað öðrum eftir því í hvaða tilgangi er flogið. Stórar erlendar fram­leiðslur halda aðgangi að svæð­unum á meðan íslenskum ljós­mynd­urum, leið­bein­endum og litlum fyrir­tækjum er vísað frá.“

Nú hef ég enga innsýn og enga tengi­liði á Nátt­úru­vernd­ar­stofnun, mér finnst ólík­legt að þar hafi nokkur maður hugsað: er ekki best að innleiða eins konar kvóta­kerfi á þessu sviði til að sjón­rænt auðmagn lands­ins safn­ist áreið­an­lega á fáar hendur? Líklegra virð­ist að þetta hafi virst næstum sjálf­sögð aðferð til að koma í veg fyrir ofveiði. Þannig virkar hugmynda­fræði, mætti segja, en þannig virkar líka laga­setn­ing sem stendur ekki bara í þjón­ustu ríkj­andi hugmynda­fræði heldur fram­leiðir hana: við lifum nú í landi og heimi kvóta­kerf­is­ins, undir rökvísi aðgangs­heim­ild­anna, rökvísi UNIX-stýri­kerf­is­ins í vasanum þinum. Hún gegn­sýrir allt þar til hún virð­ist sjálf­sögð, ígildi náttúrulögmáls.