Pólska ríkis­sjón­varpið TVP færir nýjar fréttir af fyrir­hug­aðri stefnu­breyt­ingu ESB við móttöku flótta­fólks frá Úkraínu. TVP hefur það eftir fréttamiðl­inum Rzeczpospolita að flótta­menn frá Úkraínu muni innan skamms þurfa að sýna fram á það með vott­orði að þeir séu undan­þegnir herskyldu til að njóta verndar innan ESB-ríkja. Samkvæmt fjölda fréttamiðla er þessi breyt­ing að frum­kvæði og ósk stjórn­valda í Kænu­garði, til að hindra brott­hlaup undan herskyldu.

Í frétt pólska sjón­varps­ins er haft eftir innan­rík­is­ráð­herra Póllands að útfærslu stefnu­breyt­ing­ar­innar sé í þann mund að ljúka. Þar kemur einnig fram að andstaða Úkraínu­manna við herskyldu færist nú í aukana. Í síðustu viku hafi til að mynda orðið stymp­ingar á milli hundruða mótmæl­enda í úkraínsku borg­inni Lviv og þeirra útsend­ara stjórn­valda sem fram­fylgja herkvaðningu.

Á Íslandi er búsettur faðir frá Úkraínu sem nýverið sagði sögu sonar síns, sem gerð­ist liðhlaupi eins og það heitir: „Nú hefur stríðið staðið yfir mjög lengi,“ skrif­aði hann,

„og tíma­lengd þess slegið mörg met. Þótt það sé sorg­legt að viður­kenna það, þá hefur fólk vanist því; það er orðið að grimmi­legum hvers­dags­leika. Margir hafa aðlag­ast, og sumir eru farnir að nota það til að græða peninga. Smátt og smátt hætti fólk að bjóða sig fram sjálf­vilj­ugt í stríðið. Um tíma var mönnum hrein­lega talið hughvarf að ganga í herinn. Núna er þeim hins vegar smalað saman í borgum og bæjum, eins og dýrum. Þar sem enginn vill deyja og spill­ingin í land­inu okkar er mjög mikil, hefur þetta ferli breyst í lífs­hættu­leg viðskipti. Mönnum er ekki safnað saman til að styrkja herinn, heldur til að krefjast peninga frá þeim til að láta þá lausa. … Karl­menn yngri en sextugt mega ekki yfir­gefa landið löglega. Þess vegna reyna margir, á eigin ábyrgð og ótta, að smjúga út úr land­inu. … Ég tel að yngri sonur minn sé nógu full­orð­inn maður til að taka sjálf­stæðar ákvarð­anir. Við konan mín sögðum honum að við myndum samþykkja hvaða ákvörðun sem hann tæki, og veita alla þá hjálp sem við gætum til að láta hana rætast. Hann tók þá ákvörðun að yfir­gefa Úkraínu og reyna að byggja upp fram­tíð­ar­líf sitt í öðru landi. Við hjónin erum að sjálf­sögðu himin­lif­andi yfir því að sjá hann á lífi og heilan á húfi.“

Samstaða með Úkraínu­mönnum virð­ist í þessum tilfellum ekki vera það sama og samstaða með úkraínska ríkinu. Hingað til, frá upphafi stríðs­ins, hafa úkraínsk stjórn­völd meinað karl­mönnum að yfir­gefa landið. Þeir sem komust burt hafa þó notið verndar annarra Evrópu­ríkja. Ef fer sem horfir mun það nú breyt­ast og ríki ESB taka höndum saman um að þvinga Úkraínu­menn til að bera vopn, hvort sem þeim líkar betur eða verr. Það er umtals­verð stefnu­breyt­ing. Hún lítur öðru­vísi út frá sjón­ar­hóli Íslands en flestra annarra Evrópu­ríkja að því leyti sem hér er enginn innlendur her. Flestum íbúum Íslands er umhugað að það breyt­ist ekki og að hér verði aldrei innleidd herskylda. Það er að því leyti enn fárán­legri tilhugsun, siðferði­lega og póli­tískt, að einmitt þetta land tæki beinan þátt í að þvinga íbúa annars lands til vopna­burðar og stríðsátaka.

Ég vil að hérlend stjórn­völd lýsi því yfir að Ísland muni ekki taka þátt í þess­ari þving­un­ar­að­gerð, ekki beita útlend­inga­stefnu sinni til að fram­fylgja herkvaðn­ingu í öðru landi, og ekki skil­yrða vernd úkraínskra flótta­manna við leyfi þarlendra stjórnvalda.